image ကို
အမေရိကန်က ဘာကြောင့် WWI မှာ တိုက်ခိုက်ခဲ့တာလဲ။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဟာ ပထမကမ္ဘာစစ်ထဲကို ဘာကြောင့်ဝင်ရောက်ခဲ့တာလဲ။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်မှာ ဥရောပမှာ ပထမကမ္ဘာစစ်စတင်ခဲ့တဲ့အခါ အမေရိကန်လူမျိုးအများအပြားဟာ သမ္မတဝုဒ်ရိုးဝီလ်ဆင်ရဲ့ တိကျပြီး ဘက်မလိုက်တဲ့ ကြားနေမူဝါဒကို ထောက်ခံပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို ပဋိပက္ခမှာ မပါဝင်စေချင်ကြပါဘူး။ “လူတွေရဲ့ဝိညာဉ်ကို စမ်းသပ်နေတဲ့ ဒီရက်တွေမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဟာ တကယ်တော့ နာမည်အရရော၊ ကြားနေဖြစ်ရပါမယ်။ အတွေးအခေါ်အရရော လုပ်ဆောင်ချက်အရပါ ဘက်မလိုက်ရဘူး၊ တစ်ဖက်က တိုက်ပွဲကို တခြားတစ်ဖက်ထက် ဦးစားပေးတယ်လို့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်တဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တိုင်းအပြင် ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ခံစားချက်တွေကို ထိန်းချုပ်ထားရမယ်။”
လူထု၏ အသံထွက် အပိုင်းသည် စစ်ပွဲအတွက် ပြင်ဆင်မှု (အထူးသဖြင့် အမေရိကန် စစ်တပ်ကို အားကောင်းစေသည်) ကို နှစ်သက်ကြပြီး နိုင်ငံတကာ စစ်ပွဲအတွက် အမေရိကန် နိုင်ငံသား တစ်သိန်းကျော်က စေတနာ့ဝန်ထမ်း လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသော်လည်း ကြားနေရေးနှင့် အထီးကျန်ဝါဒကို ထောက်ခံမှု အားကောင်းခဲ့သည်။
အမေရိကန်၏ ရပ်တည်ချက်ရှိသော်လည်း အမေရိကန်အများအပြားသည် ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ၎င်းတို့၏ မဟာမိတ်များကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ စာနာခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်အဖွဲ့အစည်းများသည် မဟာမိတ်အစိုးရများကို ကြီးမားသောငွေများ ထုတ်ချေးခဲ့ပြီး စစ်ပွဲ၏ရလဒ်အတွက် အမေရိကန်ကို ငွေကြေးဆိုင်ရာ အစုရှယ်ယာများ ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဂျာမန်လူမျိုးလို့ သတ်မှတ်ခံရတဲ့ အမေရိကန်တွေရဲ့ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးက အများစုဟာ စစ်ပွဲမှာ အမေရိကန်က ကြားနေနေမယ်လို့ မျှော်လင့်ကြတယ်။
၁၉၁၅ ခုနှစ် မေလတွင် ဂျာမနီနိုင်ငံမှ လူစီတာနီးယား သင်္ဘောကို နစ်မြုပ်စေခဲ့ပြီး အမေရိကန် ၁၂၈ ဦး အပါအဝင် ခရီးသည် ၁၂၀၀ နီးပါး သေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် လူထု၏ ထင်မြင်ယူဆချက်သည် ကြားနေဝါဒမှ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ အမေရိကန်၏ ပြင်းထန်သော တုံ့ပြန်မှုများကို ရင်ဆိုင်ရချိန်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံသည် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာရှိ ခရီးသည်နှင့် ကုန်သည်သင်္ဘောများအပေါ် ရေငုပ်သင်္ဘောတိုက်ခိုက်မှုများကို ယာယီ ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။
အသံဖိုင်
"နိုင်ငံတွေက သူတို့ရဲ့ အနာဂတ်ဒုက္ခတွေကို အဆုံးအဖြတ်ပေးပါစေ၊ ဓားနဲ့သေနတ်ကို ပစ်ချရမယ့် အချိန်ရောက်ပြီ၊ ဒီနေ့တော့ စစ်မဖြစ်တော့ဘူး၊ အမေတွေ အားလုံးက ပြောရင် ငါ့သားကို စစ်သားဖြစ်အောင် မမွေးထားဘူး"
1915 ခုနှစ်တွင် အထူးသဖြင့် အရှေ့ပိုင်းမြို့များတွင် အမေရိကန်သည် ခံစစ်ရည်ရွယ်ချက်အတွက် ခိုင်မာသောရေတပ်နှင့် မြေပြင်တပ်ဖွဲ့များကို ချက်ချင်းတည်ဆောက်ရန် လိုအပ်ကြောင်း ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရေးလှုပ်ရှားမှုအသစ်တစ်ရပ်က ကြွေးကြော်ခဲ့သည်။ သမ္မတဟောင်း Theodore Roosevelt ကဲ့သို့သော စွက်ဖက်ရေးသမားများသည် လူထု၏သဘောထားကို ပုံဖော်ရန် စုဝေးခဲ့ကြသည်။ "စစ်ကိုပြင်ဆင်ခြင်းသည် စစ်ပွဲကို အမြဲတစေ မရှောင်လွှဲနိုင်ပေ၊ မြို့တစ်မြို့ရှိ မီးသတ်ဌာနထက်ပို၍ မီးဘေးအန္တရာယ်ကို အမြဲမပြတ် တားဆီးနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ဤအချက်ကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားခြင်းအတွက် အကြောင်းပြချက်တစ်ခုအဖြစ် ထောက်ပြသော အဓိပ္ပါယ်ရှိသော လူမိုက်လူမိုက်များလည်း ရှိပါသည်။"
1916 တွင် ထပ်တူထပ်မျှ အားကောင်းခဲ့ပြီး၊ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း တင်းကျပ်သော ကြားနေရေး မူဝါဒကို ဆက်လက်ထောက်ခံခဲ့သည်။ ထိုနှစ် ဇွန်လတွင် နယူးယောက်ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး Martin Glynn က စိန့်လူးဝစ်ရှိ ဒီမိုကရက်တစ်အမျိုးသားညီလာခံတွင် “ကြားနေရေးအယူဝါဒသည် ကျွန်ုပ်တို့၏အမျိုးသားရေးဘဝ၏ ရုန်းရင်းဆန်ခတ်ဖြစ်မှုနှင့် လှုပ်လှုပ်ခတ်ခတ်ဖြစ်လောက်အောင် နီးကပ်စွာချည်နှောင်ထားသောကြောင့် ယခုအခါ ဖယ်ရှားပစ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ငါတို့ဖြစ်တည်မှု၏အဆက်များ။ ငါတို့ရဲ့အတိတ်ကို မျက်ကန်းနေတဲ့ အမေရိကန်တစ်ယောက်ရှိသလား၊ ငါတို့ရဲ့အနာဂတ်ကို ရန်ငြိုးထားပြီး ကြားနေရေးမူဝါဒကနေ ထွက်သွားရင် ပင်လယ်ကိုဖြတ်ပြီး စစ်ပွဲရဲ့အဆိုးဆုံးထဲကို ဦးတည်ပစ်ချမယ့် အမေရိကန်တစ်ယောက်ရှိလား။
အဘယ်အရာပြောင်းလဲခဲ့သနည်း
1916 ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် သမ္မတ Woodrow Wilson သည် “He Kept Us Out of War” ဟူသော ဆောင်ပုဒ်အောက်တွင် အနီးကပ်ပြန်လည်အရွေးခံခြင်းကို အနိုင်ရခဲ့သည်။ ၁၉၁၇ အစောပိုင်းတွင် ရုရှားပြည်တွင်းနိုင်ငံရေး တော်လှန်မှုများက ဂျာမနီကို စစ်ပွဲမှ ထိရောက်စွာ ဖယ်ရှားလိုက်သောအခါ မဟာမိတ်များအတွက် အလားအလာများ မှောင်မိုက်သွားခဲ့သည်။ ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများ အမြောက်အမြား တင်ပို့မှုနှင့် အမေရိကန်ထံမှ အကန့်အသတ်မဲ့ အကြွေးပမာဏကို လက်ခံရရှိနေပြီဖြစ်ပြီး မဟာမိတ်များသည် စစ်ကူများ လိုအပ်နေပါသည်။
အရှေ့တိုင်းစစ်ရေးဖိအားများ ဖြေလျှော့လိုက်သောအခါ ၎င်းတို့၏ အနောက်တပ်ဦးအတွက် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ပိုမိုရရှိလာသောအခါတွင် ဂျာမနီသည် ဒီရေအလှည့်အပြောင်းဖြစ်ကြောင်း ခံစားခဲ့ရသည်။ အပြောင်းအရွှေ့ကို အရင်းအနှီး အသုံးချရန်၊ ဥရောပတိုက်ရှိ အဖျက်သဘောဆောင်သော စစ်တပ်၏ အတားအဆီးကို ဖြတ်ကျော်ရန်နှင့် ဗြိတိန်ရေတပ်၏ အရေးပါသော ဂျာမန်ထောက်ပံ့ရေးဆိပ်ကမ်းများကို အောင်မြင်စွာ ပိတ်ဆို့ထားရန် အကန့်အသတ်မဲ့ ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ပွဲကို ပြန်လည်စတင်ရန် ဂျာမန်ခေါင်းဆောင်များသည် 1917 ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် သဘောတူခဲ့ကြသည်။ ယင်းက အမေရိကန်၏ စွက်ဖက်မှုအပေါ် လူထုအမြင်ကို တွန်းအားပေးခဲ့သည်။
ဂျာမနီ၏ အကန့်အသတ်မဲ့ ရေငုပ်သင်္ဘော စစ်ဆင်ရေး ဗျူဟာသည် ကုန်သည်များနှင့် ခရီးသည်တင် သင်္ဘောများကို သမုဒ္ဒရာကြမ်းပြင်သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်တို့၏ အသက်အိုးအိမ် စည်းစိမ်များ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အမေရိကန်သည် ဂျာမနီနှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေးကို ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဖြတ်တောက်ခဲ့ပြီး ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်က စစ်ရေးတိုးမြှင့်မှုအတွက် ရန်ပုံငွေများ တောင်းခံခဲ့သည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ ဂျာမန်စာရေးဆရာများသည် ဂျာမနီ၏ “Zimmermann Telegram” မှ အမေရိကန်ပိုင်နက်ကို မက္ကဆီကိုသို့ ကမ်းလှမ်းသည့် ဂျာမန်စာဝှက်ကို ကြားဖြတ်ပြီး စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။ မက္ကဆီကိုသည် စစ်ကြေညာခြင်းအား အမေရိကန်လူထုက မကြာမီ ခြိမ်းခြောက်မှုအဖြစ် မယူဆသော်လည်း၊ စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ် ခေါင်းစီးသတင်းများသည် သမိုင်းတွင် သြဇာအရှိဆုံး ကုဒ်ချိုးဖျက်ခြင်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအသစ်တစ်ခုစီကို တုန်လှုပ်ချောက်ချားစေခဲ့သည်။ တနိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ ပံ့ပိုးကူညီမှုတွေ တိုးလာတယ်။
ဇင်မာမန်း တယ်လီဂရမ်က အမေရိကန်သတင်းမီဒီယာကို ရိုက်ခတ်ပြီး တစ်လနီးပါးအကြာ မတ် 20 တွင် သမ္မတ Wilson သည် လက်နက်ကိုင်ကြားနေရေးမူဝါဒမှ စစ်ပွဲဆီသို့ ရွေ့ပြောင်းရန် ဆွေးနွေးရန် အစိုးရအဖွဲ့ကို ခေါ်ယူခဲ့သည်။ တညီတညွတ်တည်းဖြစ်သည်- အဖွဲ့ဝင်အားလုံး စစ်တိုက်ရန် အကြံပြုသည်။ သမ္မတ Wilson က မူကြမ်းရေးဆွဲထားပြီးဖြစ်ကြောင်း ကြေငြာချက်နှင့်အတူ အမေရိကန်ရေတပ်သင်္ဘော Aztec သည် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဂျာမနီမှ တော်ပီဒိုဖြင့် နစ်မြုပ်သွားခဲ့သည်။
Zimmermann Telegram
နိုင်ငံတကာ တင်းမာမှုတွေ တောက်လောင်စေခဲ့တဲ့ မက္ကဆီကိုကို ဂျာမန်ရဲ့ ကမ်းလှမ်းမှုကို စုံစမ်းပါ။
ဧပြီလ 2 ရက်နေ့တွင် သမ္မတ Wilson က ဂျာမနီ၏ ရေငုပ်သင်္ဘောပေါ်လစီကို "လူသားတို့ကို စစ်တိုက်ခြင်း" ဟု ရည်ညွှန်းပြီး ဂျာမနီကို စစ်ကြေညာရန် ကွန်ဂရက်ကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ဒါဟာ လူမျိုးအားလုံးကို ဆန့်ကျင်တဲ့ စစ်ပွဲပါ။” အမေရိကန်အတွင်း ဂျာမန်သူလျှိုလုပ်မှုနှင့် Zimmermann Telegram ၏သစ္စာဖောက်မှုများအကြောင်းလည်း ၎င်းက ပြောခဲ့သည်။ “ကမ္ဘာကြီးကို ဒီမိုကရေစီအတွက် လုံခြုံစေရမယ်” ဟု Wilson က တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ လေးရက်ကြာ အမေရိကန်တို့သည် အဆိုပါ အရေးကြီးသော ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အခြေအတင် ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး အဓိက သတင်းစာ အများစုသည် ရင်ခုန်စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ် စစ်သတင်းများနှင့် ကောလာဟလများ ရောနှောကာ ဂျာမနီကို ရက်စက်သော ရန်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အထက်လွှတ်တော်သည် ဂျာမနီကို စစ်ကြေညာရန် မဲခွဲဆုံးဖြတ်ရာ ၈၂-၆ မဲဖြင့် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့ နံနက် ၃ နာရီ ၁၂ မိနစ်တွင် အောက်လွှတ်တော်က ၃၇၃ မဲ မှ ၅၀ မဲဖြင့် အတည်ပြုခဲ့သည်။
အမေရိကန်က စစ်ဖြစ်သွားတယ်။
အဆင့်များဖြည့်ခြင်း။
အမေရိကန်က စစ်ယန္တရားတည်ဆောက်ပုံကို လေ့လာပါ။
ဖြစ်ရပ်များ၏ အချိန်ဇယား- အမေရိကန်သည် စစ်ပွဲထဲသို့ ဝင်ရောက်သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဖြစ်ရပ်များ၏ အချိန်ဇယားအပြည့်အစုံအတွက် ပြတိုက်သို့ သွားရောက်ကြည့်ရှုပါ။ အပြန်အလှန်အကျိုးသက်ရောက်သော WWI အချိန်ဇယား
အပြန်အလှန်အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသော အချိန်ဇယားတွင် ဖြစ်ရပ် ၁၉ ခုကို တစ်ခုချင်းစီပြသထားသည်။ ဖြစ်ရပ်များအကြား ရွှေ့ရန် ယခင်နှင့် နောက်ခလုတ်များ သို့မဟုတ် ဘယ်နှင့်ညာမြှားခလုတ်များကို အသုံးပြုပါ။ အောက်ဖော်ပြပါ အချိန်ဇယားလမ်းညွှန်ချက်သည် မည်သည့်ဖြစ်ရပ်သို့မဆို ကျော်သွားခွင့်ပြုသည်။
-
ဥရောပသည် စစ်ဖြစ်ပွားသည်
၁၉၁၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီတို့က အာ့ချ်ဒျုခ် ဖရန့်ဇ် ဖာဒီနန်၏ လုပ်ကြံခံရမှုအတွက် လက်စားချေသည့်အနေဖြင့် ဆားဘီးယားကို စစ်ကြေညာခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့ပြီး ရှုပ်ထွေးသော မဟာမိတ်ကွန်ရက်တစ်ခုသည် ဥရောပနိုင်ငံများကို တစ်လအတွင်း စစ်ပွဲထဲသို့ တွန်းပို့ခဲ့သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် နိုင်ငံရေးတွင် ကြားနေအဖြစ် ရပ်တည်နေသည်။ -
သမ္မတဝီလ်ဆင်က ဂျာမနီ၏ ကြားနေသင်္ဘောတင်ပို့မှုဆိုင်ရာ ခြိမ်းခြောက်မှုကို ကန့်ကွက်
အမေရိကန်က ဂျာမနီ၏မူဝါဒကို "ရေတပ်စစ်ပွဲတွင် မကြုံစဖူး" နှင့် "ကြားနေအခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်၍မရသော ချိုးဖောက်မှု" အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။
-
အမေရိကန် လူနာတင်ယာဉ်ယာဉ်မောင်း စေတနာ့ဝန်ထမ်း
ဧပြီလတွင် အမေရိကန် လူနာတင်ယာဉ်ကွင်းဆင်းဝန်ဆောင်မှုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အမေရိကန် ၂၀၀၀ ကျော်သည် စစ်ပွဲအတွက် စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပြီး လူနာတင်ယာဉ်ယာဉ်မောင်းများကဲ့သို့သော အထောက်အပံ့အခန်းကဏ္ဍများတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။
အမေရိကန် လူနာတင်ယာဉ်ကွင်းဆင်းဝန်ဆောင်မှုကို နောင်တွင် အမေရိကန်ကွင်းဆင်းဝန်ဆောင်မှု (AFS) အဖြစ် လူသိများခဲ့ပြီး ယနေ့တိုင် နိုင်ငံတကာကျောင်းဖလှယ်ရေး၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်းနှင့် သင်ယူမှုအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် လည်ပတ်နေဆဲဖြစ်သည်။
-
အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝီလျံ ဂျန်နင်းစ် ဘရိုင်ယန် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်
ဗြိတိသျှခရီးသည်တင်သင်္ဘော Lusitania နစ်မြုပ်ပြီးနောက် သမ္မတ Woodrow Wilson မှ ဂျာမနီသို့ပေးပို့သော “စစ်ပွဲနှင့်တူသော” တရားဝင်သတင်းစကားကို Bryan သည် ထောက်ခံနိုင်မည်မဟုတ်ပါ။ စစ်ပွဲတွင် နှစ်ဖက်စလုံးအပေါ် ပိုမိုဟန်ချက်ညီသော ရပ်တည်ချက်ယူရန် Wilson ကို တိုက်တွန်းနေခဲ့သည်။
-
Plattsburgh လေ့ကျင့်ရေးစခန်းများ ဖန်တီးခဲ့သည်
တပ်မတော်အရာရှိ လီယိုနာ့ဒ်ဝုဒ်၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ပထမဆုံးသော ပြင်ဆင်မှုလေ့ကျင့်ရေးစခန်းကို နယူးယောက်၊ ပလတ်စ်ဘာ့ဂ်တွင် သင်တန်းသား ၁,၂၀၀ နီးပါးဖြင့် ကျင်းပခဲ့သည်။ အမေရိကန်သည် ပဋိပက္ခထဲသို့ ပါဝင်လာပါက နိုင်ငံ၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်ကို တိုးချဲ့ရန် ကြိုးပမ်းမှုအနေဖြင့် ထိုစခန်းများသည် အရပ်သားများအတွက် စေတနာ့ဝန်ထမ်း စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများ ပေးခဲ့သည်။
-
အမေရိကန်မှာ မဲပေးခွင့်လှုပ်ရှားမှု အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာ
နယူးယောက်မြို့မှာ အမျိုးသမီး ၂၅၀၀၀ ကျော်ဟာ မဲပေးခွင့်အတွက် ချီတက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြပါတယ်။
-
ဟင်နရီဖို့ဒ်သည် တရားဝင်မဟုတ်သော ငြိမ်းချမ်းရေးမစ်ရှင်အတွက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။
သူ ဒီဇင်ဘာ ၂၄ ရက်နေ့မှာ ပြန်လာခဲ့တယ်။ “ကျွန်တော် ငြိမ်းချမ်းရေး သိပ်မရခဲ့ပေမယ့် နော်ဝေမှာတော့ ရုရှားဟာ မကြာခင်မှာ ထွန်စက်တွေအတွက် ကြီးမားတဲ့ ဈေးကွက်တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ ကြားသိခဲ့ရပါတယ်။”
-
အမေရိကန် ကွင်းဆင်းဝန်ဆောင်မှု စေတနာ့ဝန်ထမ်း ဟင်နရီ ရှီးဟန်၏ စကားများ
"လူနာတင်ယာဉ်များသည် လူနာတင်ယာဉ်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော တန်းစီနေရာမှ အဆက်မပြတ် ရောက်ရှိလာကြသည်။ ကြင်နာတတ်သော လက်များက လူနာတင်စင်များကို ဆွဲထုတ်ကာ ရေချိုးခန်းသို့ သယ်ဆောင်သွားကြသည်။ ပျက်စီးနေသော ကိုယ်အင်္ဂါများမှ ယူနီဖောင်းများကို ဖြတ်တောက်ထားသည်။ ဒဏ်ရာရသူများသည် လူနာတင်စင်များပေါ်တွင် အဝတ်ဗလာဖြင့် လဲလျောင်းနေကြစဉ် အစောင့်က ၎င်းတို့ကို ပူနွေးသော ဆပ်ပြာမြှုပ်ဖြင့် သုတ်လိမ်းပေးနေချိန်တွင် သွေးများသည် လူနာတင်စင်များမှတစ်ဆင့် ကြမ်းပြင်သို့ စီးကျလာပြီး ကျောက်တုံးများ၏ အက်ကွဲကြောင်းများထဲသို့ စိမ့်ဝင်သွားသည်။"
– ဟင်နရီ ရှီးဟန်၊ အမေရိကန် ကွင်းဆင်းဝန်ဆောင်မှု စေတနာ့ဝန်ထမ်း၊ လူနာတင်ယာဉ်ဌာန အမှတ် ၂၊ ၁၉၁၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်၊ Verdun တွင်
-
ဂျာမန်လိုလားသော ပရဟိတဈေးပွဲကျင်းပ
မက်ဒီဆင်စကွဲယားဂါးဒင်းတွင် ဂျာမန်၊ ဩစတြီးယား၊ ဟန်ဂေရီနှင့် ၎င်းတို့၏ မဟာမိတ်စစ်သားများ၏ မုဆိုးမများနှင့် မိဘမဲ့ကလေးများအတွက် ပရဟိတဈေးတစ်ခု ကျင်းပခဲ့သည်။ စီစဉ်သူတစ်ဦးက ဝေဖန်မှုများကို တုံ့ပြန်ခဲ့သည်မှာ “ကျွန်ုပ်တို့သည် ဂျာမန်ကို ထောက်ခံသော်လည်း ၎င်းတို့သည် မဟာမိတ်များကို ထောက်ခံကြသည်။ ဤနိုင်ငံသည် စစ်ပွဲတွင် တိုက်ရိုက်ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်းမရှိသည့်အခါ အဘယ်ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ဂျာမန်ကို မထောက်ခံသင့်သနည်း” ဟု ဖြစ်သည်။
-
ပါရှင်းသည် မက္ကဆီကိုသို့ သွားမည်
သမ္မတ ဝုဒ်ရိုး ဝီလ်ဆင်၏ အမိန့်များနှင့် မက္ကဆီကိုသမ္မတ ဗီးနပ်စ်တီယာနို ကာရန်ဇာ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဂျွန် ဂျေ ပါရှင်းသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ တော်လှန်ရေးသမား ဖရန်စစ္စကို "ပန်ချို" ဗီလာ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် မက္ကဆီကိုသို့ "ပြစ်ဒဏ်ပေးသည့်" စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ဤလိုက်လံဖမ်းဆီးမှုကြောင့် အမေရိကန်စစ်တပ်မှ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၆၆၇၅ ဦး မက္ကဆီကိုသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး အမျိုးသားအစောင့်တပ်ဖွဲ့ဝင် ၇၅၀၀၀ ကျော်ကို ခေါ်ယူခဲ့သည်။
-
၁၉၁၆ ခုနှစ် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း
ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် ၁၉၁၆ ခုနှစ် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအက်ဥပဒေကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပုံမှန်တပ်မတော်၏ အရွယ်အစားကို နှစ်ဆတိုးစေပြီး အမျိုးသားအစောင့်တပ်ကို ၄၇၅,၀၀၀ အထိ တိုးမြှင့်ပေးကာ စစ်ပွဲ သို့မဟုတ် အမျိုးသားအရေးပေါ်အခြေအနေများကဲ့သို့သော အခြေအနေများတွင် အစောင့်တပ်ကို လှုပ်ရှားခွင့်ပြုရန် သမ္မတအား ခွင့်ပြုသည်။
-
ဂျာမန်တို့သည် အကန့်အသတ်မရှိ U-boat စစ်ဆင်ရေးကို ပြန်လည်စတင်
ဤအချိန်တွင် ဂျာမန်များသည် အခြားရွေးချယ်စရာမရှိတော့ဟု ခံစားလာရပြီး ရန်သူများအပေါ် အားသာချက်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသော လက်နက်မှာ ရေငုပ်သင်္ဘောဖြစ်သည်။ Kaiser Wilhelm II သည် “U-boat အားလုံးသို့ – မြင်သည်နှင့် နစ်မြုပ်သွား” ဟု အမိန့်ပေးခဲ့သည်။
-
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ဂျာမနီနှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေး ဖြတ်တောက်
သမ္မတဝီလ်ဆင်က ဂျာမနီ၏ အကန့်အသတ်မရှိ U-boat စစ်ပွဲမူဝါဒသည် “ပင်လယ်ပြင်လွတ်လပ်ခွင့်” အတွက် လက်မခံနိုင်သော ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကွန်ဂရက်လွှတ်တော် ပူးတွဲအစည်းအဝေးတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
-
U-boat များသည် Cunard သင်္ဘော Laconia ကို နစ်မြုပ်စေခဲ့ပြီး အမေရိကန် ရှစ်ဦး အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။
"လာကိုနီးယားသင်္ဘောပေါ်က ခရီးသည်တွေဖြစ်တဲ့ ကျွန်မရဲ့ချစ်လှစွာသော မိခင်နဲ့ အစ်မတို့ဟာ ပင်လယ်ပြင်မှာ ရက်စက်စွာ သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပါတယ်။ ကျွန်မရဲ့အစိုးရအနေနဲ့ ကျွန်မရဲ့ နိုင်ငံသားတွေကို အခုခံစားနေရတဲ့ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကနေ ကယ်တင်ပေးဖို့ တောင်းဆိုပါတယ်။ ကျွန်မဟာ စစ်မှုထမ်းအရွယ်ရောက်ပြီး တိုက်ခိုက်နိုင်စွမ်းရှိပါတယ်။ ကျွန်မရဲ့နိုင်ငံဟာ ဒေါသအောက်မှာ ဘာမှမလုပ်ဘဲ ငြိမ်နေမယ်ဆိုရင် တခြားအလံတစ်ခုအောက်မှာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ အခွင့်အရေးကို ရှာဖွေသွားမှာပါ။"
—လန်ဒန်တွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသော အမေရိကန်လူမျိုး အော်စတင် ဝိုင် ဟွိုင်းထံမှ သမ္မတ ဝုဒ်ရိုး ဝီလ်ဆင်ထံသို့ ကြေးနန်း
-
ဝုဒ်ရိုး ဝီလ်ဆင်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သမ္မတအဖြစ် ဒုတိယအကြိမ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်
သမ္မတဝီလ်ဆင်သည် ၁၉၁၇ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် သီးသန့်အခမ်းအနားဖြင့် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့ပြီး နောက်တစ်နေ့တွင် အများပြည်သူရှေ့မှောက်၌ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။
"ကျွန်ုပ်တို့သည် တိုင်းတစ်ပါးသားများ မဟုတ်တော့ပါ။ ကျွန်ုပ်တို့ ဖြတ်သန်းခဲ့ရသော အရေးပါသော မငြိမ်မသက်မှု သုံးဆယ်လတာ အဖြစ်အပျက်များက ကျွန်ုပ်တို့အား ကမ္ဘာ့နိုင်ငံသားများ ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။ နောက်ပြန်လှည့်၍ မရပါ။ ကျွန်ုပ်တို့ လိုချင်သည်ဖြစ်စေ မလိုချင်သည်ဖြစ်စေ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအနေဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ ကံကြမ္မာသည် ပါဝင်ပတ်သက်နေပါသည်။"
—သမ္မတဝီလ်ဆင်၊ သူ၏ဒုတိယအကြိမ်ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပွဲမိန့်ခွန်း၊ မတ်လ ၅ ရက်၊ ၁၉၁၇ ခုနှစ်
-
သမ္မတဝီလ်ဆင်၏ ကွန်ဂရက်သို့ မိန့်ခွန်းမှ ကောက်နုတ်ချက်
"ဒီမိုကရေစီအတွက် ကမ္ဘာကြီးကို လုံခြုံအောင် ပြုလုပ်ရမည်။ ၎င်း၏ ငြိမ်းချမ်းရေးကို နိုင်ငံရေးလွတ်လပ်ခွင့်၏ စမ်းသပ်ပြီးသား အုတ်မြစ်များပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးရမည်။ ကျွန်ုပ်တို့တွင် ကိုယ်ကျိုးရှာရန် ရည်ရွယ်ချက် မရှိပါ။ ကျွန်ုပ်တို့တွင် အောင်နိုင်ခြင်း၊ အုပ်စိုးခြင်း မရှိပါ။ ကျွန်ုပ်တို့ကိုယ်တိုင်အတွက် လျော်ကြေးငွေ၊ ကျွန်ုပ်တို့ လွတ်လပ်စွာ စွန့်လွှတ်အနစ်နာခံမှုများအတွက် ရုပ်ဝတ္ထုဆိုင်ရာ လျော်ကြေးငွေ မရှိပါ။ ကျွန်ုပ်တို့သည် လူသားတို့၏ အခွင့်အရေးများ၏ ချန်ပီယံများထဲမှ တစ်ဦးမျှသာ ဖြစ်သည်။ ထိုအခွင့်အရေးများကို ယုံကြည်ချက်နှင့် နိုင်ငံများ လွတ်လပ်မှုမှ ပေးနိုင်သလောက် လုံခြုံအောင် ပြုလုပ်ပြီးသောအခါ ကျွန်ုပ်တို့ ကျေနပ်ရလိမ့်မည်။"
—သမ္မတဝီလ်ဆင်၊ ၁၉၁၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်၊ ကွန်ဂရက်သို့ မိန့်ခွန်းပြောကြား
